Кез келген мектеп кітапханасының басты міндеті-оқушылар мен мұғалімдерге оқу-тәрбие процесінде көмек көрсету. Жақсы кітапхана болмаса, мектеп өзінің білім беру және тәрбие функцияларын жоғары деңгейде орындай алмайды. Мектеп кітапханасы Білім маңызды рөл атқаратын қазіргі ақпараттық қоғамда табысты өмір сүру үшін қажетті ақпаратты ұсынады. Кітапхана оқушыларға үнемі өзін-өзі тәрбиелеу қажеттілігін оятады, қиялын дамытады.

Бүгінгі таңда мектеп кітапханалары әртүрлі функцияларды орындай отырып, ақпараттық, мәдени және әлеуметтік жұмыстардың орталықтарына айналуда. Қазіргі жағдайда мектеп кітапханалары қоғам өмірінде болып жатқан өзгерістерге назар аударуы керек, олар әр оқырманға отандық және әлемдік ақпараттық ресурстарға еркін қол жеткізуге арналған.

Кітапхананың қызметі ҚР Конституциясы мен Оқу-ағарту министрлігінің негізгі ережелеріне сәйкес құрылады. Мектеп-лицей кітапханасы жалпы мектеп жоспарының бөлімдеріне сүйене отырып, мектеп-лицей әкімшілігі бекіткен жоспар бойынша жұмыс істейді.

Кітапхана қызметінің негізгі бағыттары:

— оқушылар мен педагогтарға кітапханалық ақпараттық-библиографиялық қызмет көрсету арқылы оқу-тәрбие процесін және өзін-өзі тәрбиелеуді қамтамасыз ету;

— оқырмандарды кітапты және басқа да ақпарат тасымалдаушыларды пайдалануға, ақпаратты іздеуге, іріктеуге және бағалай білуге үйрету;

— эстетикалық, экологиялық мәдениетті және салауатты өмір салтына қызығушылықты қалыптастыру.

Кітапхана туралы жалпы мәліметтер

Мектеп кітапханасы «Павлодар қаласының дарынды балаларға арналған №8 мектеп-лицейі» ММ-нің ашылу күнінен бастап 1990 жылдан бері жұмыс істейді. Оқырмандар контингенті оқушылардан, пән мұғалімдері мен оқу-тәрбие процесінің басқа да қатысушыларынан құрылады. Кітапхана жалпы ауданы 105,1 ш.м. екі үй-жайды алуда: оқу залымен біріктірілген абонемент (75,8 ш.м.) және оқулықтарға арналған екі қойма (29,3 ш.м.). Оқу залы 22 орынды қамтиды, Интернетке қосылған 1 компьютер, 10 планшет, 1 МФУ бар.

Оқырмандардың кітап қоры оқушылар мен оқытушылардың қызығушылықтарын ескере отырып қолжетімді. Балалармен жұмыс кезінде жас ерекшеліктері ескеріледі. Тақырыптық сөрелер мен кітап көрмелерінің атаулары қазақ және орыс тілдерінде рәсімделген.

Кітапхана қызметкерлерінің штаттық құрамы

Кітапхана меңгерушісі — Грищук Александра Александровна. Білімі – арнайы орта (Ермак қ. КТУ 1981 жыл). Кітапханалық жұмыс өтілі — 31 жыл. Бұл кітапханада 2012 жылдан бері жұмыс істейді. Кітапханашы қаланың басқа кітапханаларымен ынтымақтасады, түрлі семинарларға қатысады, өзін-өзі тәрбиелеумен айналысады, мерзімді басып шығаруды, кітапхана жұмысы бойынша интернет сайттарын қарап, өз жұмысында басқа кітапханашылардың тәжірибесін пайдаланады.

Мектеп кітапханасының 2024 – 2025 оқу жылына арналған негізгі міндеттері:

1. Жан-жақты дамыған тұлғаны тәрбиелеудің барлық нысандары мен әдістеріне жәрдемдесу, оның ақыл-ой, адамгершілік, эмоционалдық және физикалық дамуы үшін барынша қолайлы жағдайлар жасау.

2. 2. Оқушылар мен педагогтерге кітапханалық және ақпараттық-кітапханалық қызмет көрсету жолымен, қағаз, магниттік (аудио және бейнежазба), цифрлық (компьютерлер және бағдарламалық қамтамасыз ету), телекоммуникациялық (компьютерлік желілер) тасымалдағыштардың барлық түрлеріндегі ақпараттық ресурстарға қол жеткізу жолымен оқу-тәрбие процесін және өзін — өзі тәрбиелеуді қамтамасыз ету).

3. 3. Оқушылардың оқу мәдениетін, кітапқа деген сүйіспеншілігін, кітапхананы пайдалана білуін тәрбиелеу. Оқушыларға шығармашылық ойлауды, танымдық қызығушылықтар мен қабілеттерді дамыту, оқу бағдарламаларын сәтті игеру үшін әдебиеттерді жүйелі оқуға деген қажеттілікті ояту.

4. Оқушыларда тәуелсіз кітапхана пайдаланушысының, ақпараттық мәдениет пен оқу мәдениетінің дағдыларын қалыптастыру

5. Педагогикалықәдебиеттінасихаттауарқылымұғалімдердің,тәрбиешілердіңәдістемелік,педагогикалықшеберлігінарттыруғажәрдемдесужәнеолтуралыақпарат ұсыну.

6. Оқырмандарғасапалықызмет көрсету үшіндәстүрлікітапханалықтехнологиялардыжетілдіружәнежаңа технологияларды меңгеру.

7. Кітапханалыққызметтерменөнімдердісапалыөзгерту, жаңажағдайларжасаужәнепайдаланушыларүшінақпаратқа қол жеткізумүмкіндіктерінкеңейту бойынша мақсаттықызмет.

8. Интернетқызметтеріарқылыұлттықжәнеәлемдікмәдениеттіңқұндылықтарынабаулу.

9. Қоғамдықсананыжаңғыртуғабағыттау.Руханижәнемәдениқұндылықтардысақтаужәнекөбейту – «Балалар кітапханасы»; «Оқуға құштар мектеп», «Бір ел — бір кітап»; «Біртұтас тәрбие». бағдарламаларыбойыншажұмыстыңнегізгімақсаты

Кітапхананың негізгі функциялары:

1. Жинақтаушы — кітапхана-ақпараттықресурстардықалыптастыру,жинақтау,жүйелеу, сақтау.

2. Сервистік — қолда баркітапханалық-ақпараттықресурстартуралыақпаратберу, кітапханалық-ақпараттықресурстардыіздеужәнеберудіұйымдастыру, қашықтағыақпараткөздеріне қол жеткізудіқамтамасыз ету.

3. Әдістемелік — пайдаланушылардыңақпараттықмәдениетініңнегіздері бойынша әдістемелікматериалдарәзірлеу.

4. Оқу — пайдаланушылардыңәртүрлісанаттарыүшінақпараттықмәдениетнегіздерібойыншадайындықтыұйымдастыру.

5. Тәрбиелік — мемлекетке,өзөлкесінежәнемектепкеқатыстыпатриоттықсезімніңдамуынаықпал ету.

6. Әлеуметтік — пайдаланушылардыңзаманауиақпараттыққоғамда өзін-өзі тәрбиелеужәнебейімделуқабілетіндамытуғаықпал ету.

7. Оқу-ағарту — оқушыларды әлемдік және отандық мәдениеттің қазынасымен таныстыру

Кітапхана жұмысының негізгі көрсеткіштері: ҰББДҚ бойынша 3.09.2023 ж.

Жалпы қор – 41197 дана, оның ішінде қазақ тілінде – 13486. Кітап қоры — 23420 дана, оның ішінде қазақ тілінде – 9175. Оқу қоры – 17777 дана, оның ішінде қазақ тілінде – 3831.

Мерзімді басылымдар: барлығы 16 дана, оның ішінде қаз. тілінде — 9 (51%); газет – 6, оның 4 — қаз. тілінде; журнал — 10 дана, оның 5- қа. тілінде. Электрондық оқулықтар — 1023 тасымалдаушы. Оқырмандар саны – 894; келушілер саны – 4652; кітап беру саны — 22635

Көркем әдебиет қоры оқырмандарға ашық қол жетімді. Кітапхана орта мектеп жасындағы балаларға арналған ғылыми-танымал, анықтамалық, көркем әдебиеттермен (5-8 сыныптар); жоғары мектеп жасындағы (9-11 сыныптар); педагог қызметкерлерге арналған педагогикалық және әдістемелік әдебиеттермен жасақталған.

Кітапханада кітаптардың жас, тақырыптық, алфавиттік және жүйелі орналасуы: салалық әдебиеттер КБК бөлімдері бойынша, ал көркем әдебиет авторлар тегінің алфавиті бойынша орналастырылған.

Кітапхана қорымен жұмыс оқу жылы бойы жүргізілуде. Қормен жұмыс істеу кезінде есепке алуды қамтамасыз ету үшін мынадай құжаттама жүргізіледі:

— кітапхана қорының жиынтық есеп кітаптары;

— оқу қорының жиынтық есепке алу кітабы;

— түгендеу кітаптары;

— оқулықтарды есепке алу картотекасы;

— сыныптар бойынша оқулықтар беруді есепке алу журналы;

— оқырман формулярлары;

— оқулықтарға оқушылардың формулярлары.

Абонементте кітаптар беру 5-ші сыныптан 11-ші сыныпқа дейін арнайы оқырман формулярларында тіркеледі. Жыл бойы жоспарға өзгерістер мен толықтырулар енгізілді, бұл негізінен күнді, уақытты ауыстыруға немесе бұрын жоспарланбаған іс-шараларды өткізуге байланысты.

Қорытындылар. Мемлекет басшысының бастамасы бойынша 2020-2025 жылдарға арналған білім беру ұйымдарының кітапханаларын перспективалық дамыту жөніндегі жол картасы шеңберінде кітапханалар қызметін жаңғырту кезінде білім мен ғылымды тұрақты дамыту үшін жағдайлар жасалады және стратегиялық басымдықтар белгіленеді. 

Оқу әдебиеті қорымен жұмыс. Оқулықтар қоры жеке үй-жайда орналасқан. Орналастыру сыныптар бойынша жүргізілді. Жаңа оқулықтар келіп түскен сайын оқулықтар картотекасы толықтырылып редакцияланды. Оқулықтар қорына түгендеу жүргізілді, 2024-2025 оқу жылына арналған оқулықтардың қажеттілігі анықталды. Жетіспейтін оқулықтарды 5-тен 11-сыныпқа дейін сатып алуға өтінімдер жасалды. Барлық оқушылар кітапхана қорынан 100% оқулықпен қамтамасыз етілген.

2024-2025 оқу жылында барлығы: 6 213768 сомасына 1 958 дана., оның ішінде оқулықтар: 1958 дана; орыс тілінде — 935 дана, қазақ тілінде — 936 дана, ағылшын тілінде — 87 дана..

Жыл ішінде келесі жұмыстар жүргізілді:

— ҚР Оқу-ағарту мнистрлігінің бұйрығымен білім басқармасы арқылы тапсырысты және оқулықтар тізбесін қалыптастыру, тапсырыс берілген оқулықтар жөнінде пән мұғалімдерімен және мектеп директорымен келісу;

— мектеп әкімшілігінің тапсырыс бланкісін келісіп, бекітуі, білім басқармасына әдіскерге беру;

— келіп түскен оқулықтарды қабылдау және техникалық өңдеу: жүкқұжаттарды ресімдеу, жиынтық есепке алу кітабына жазу, штемпелдеу, картотеканы ресімдеу, келіп түскен барлық әдебиеттерді электрондық форматта енгізу;

— есептік құжаттарды ресімдеу;

— оқулықтарды қабылдау және беру;

— мұғалімдер мен білім алушыларды оқулықтар мен оқу құралдарының жаңа түсімдері туралы ақпараттандыру;

— оқулықтардың резервтік қорымен жұмыс: оның есебін жүргізу, сақтауға орналастыру, облыстық маңызы бар басқа мектептерге беру;

— оқу қорын пайдалануды зерделеу және талдау;

— ҚР Оқу-ағарту министрлігі ұсынған оқу-әдістемелік әдебиеттерге арналған баспалардың прайс-парақтарымен жұмыс;

— қорда жаңа басылымдарды орналастыру;

— оқулықтардың жай-күйін тексеру бойынша рейдтер жүргізу;

— оқу әдебиеттеріне жүкқұжаттарды ресімдеу және оларды бухгалтерияға уақтылы тапсыру.

2024-2025 о. ж. соңында оқу қоры 25 167497,40 теңге сомасына 17777 дананы құрайды.

Оқулықтармен пайыздық қамтамасыз ету

Бір оқушыға шаққанда оқу қорының әдебиеті нормаға сәйкес келеді (25).

Қорытынды: барлық оқушылар 100% оқулықтармен қамтамасыз етілген. Негізгі пәндер бойынша кітапхана сыныптар бойынша оқушылардың сандық құрамына талдау жүргізеді және келесі оқу жылына оқу әдебиеттеріне перспективалық тапсырыс жасайды.